Seksuele afwijkingen zijn helemaal niet zo afwijkend

leather cat mask — Photo by Anna Shvets on Pexels.com

Wat is normaal? Die vraag houdt psychologen en seksuologen al decennia bezig. Sommige seksuele activiteiten, zoals fetisjisme of sadomasochisme, worden gezien als ‘afwijkend’, maar verrassend genoeg is er weinig onderzoek gedaan naar de prevalentie. De afgelopen jaren zijn er echter een paar onderzoeken opgedoken, waaruit blijkt dat wat we in het algemeen zien als ‘afwijkend’, eigenlijk best wel normaal of gebruikelijk is.

Parafilie en DSM-5

Een parafilie is een ongewone, atypische seksuele interesse of voorkeur voor bepaalde activiteiten of bepaalde erotische doelen of objecten. De DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders: het diagnostisch en statistisch handboek van psychiatrische aandoeningen) omschrijft een parafilie als ‘een intense en aanhoudende seksuele interesse die afwijkt van de seksuele belangstelling voor genitale stimulatie of het voorspel van fenotypische normale, lichamelijk volgroeide en instemmende menselijke partners.’

Op dit moment staan er (nog) maar acht specifieke parafilia in de DSM-5:

fetisjisme: voorwerpen
transvestie: cross-dressing
voyeurisme: kijken
exhibitionisme: bekeken worden
frotteurisme: tegen iemand aan wrijven
pedofilie: kinderen jonger dan 13
masochisme: pijn lijden, vernederd worden
sadisme: pijn aandoen, vernederen

Er is ook nog een restgroep ‘overig’, waarin een aantal andere parafilia zijn genoemd, zoals necrofilie (lijken), zoöfilie (dieren), coprofilie (ontlasting) en urofilie (urine).

Er is overigens pas sprake van een parafiele stoornis, als de seksuele fantasieën, drang of handelingen klinisch significante lijdensdruk veroorzaken of beperkingen in het sociale of beroepsmatige functioneren. Met andere woorden: als je een fetisj hebt, maar daar verder geen last van hebt, dan is er volgens DSM-5 niets aan de hand.

Wat is normaal?

In een onderzoek uit 2017 onder 1.000 Canadezen, is gekeken hoeveel mensen weleens verlangden naar een van de acht parafilia uit de DSM-5. En wat bleek? Ze kwamen eigenlijk best vaak voor. Zo zei bijvoorbeeld 60% van de mannen dat ze weleens een verlangden naar voyeurisme, 40% naar fetisjisme, 34% naar frotteurisme en 19% naar masochisme. Voor vrouwen was dat 48% fetisjisme, 35% voyeurisme, 28% masochisme en 21% frotteurisme.

Een ander soortgelijk onderzoek dat is gepubliceerd in 2020, is gehouden onder 10.000 volwassenen uit de Tsjechische Republiek. Naast de parafilia uit de DSM-5 keek het onderzoek ook naar enkele parafilia uit de groep ‘overig’, zoals zoöfilie. Het resultant was vergelijkbaar: 59% van de mannen gaf aan interesse te hebben in voyeurisme, 44% in frotteurisme en 36% in fetisjisme. Voor vrouwen was dat 32% voyeurisme, 20% frotteurisme en 13% voor fetisjisme.

Ook ons eigen onderzoek uit 2017 laat zien dat we vaak denken dat we een afwijkende fantasie hebben, maar dat die fantasie gedeeld wordt door vele anderen. Een groot deel van de respondenten (40%) had ooit gefantaseerd over hoe het zou zijn om een seksslaaf te zijn. Ongeveer twee keer zoveel vrouwen (44%) als mannen (21%) had weleens gefantaseerd over een verkrachting. Ook andere taboes komen voor in onze fantasie, zoals bestialiteit (11% van de respondenten had hier weleens over gefantaseerd), plasseks (25%) en wurgseks (11%). Opvallend is verder dat ongeveer 3% van de mannen weleens over seks met een minderjarige had gefantaseerd.

Dat laatste zie je trouwens ook terug in de andere onderzoeken; pedofilie is een zeldzame parafilie. In het algemeen is dat minder dan 2%. Ook zoöfilie (bestialiteit) komt niet vaak voor. In het Tsjechische onderzoek was dit 3%.

Hoewel de onderzoeken allemaal wel wat verschillen, kwamen ze toch allemaal tot dezelfde conclusie: Seksuele gedragingen waarvan we lang aannamen dat ze afwijkend (en dus niet ‘normaal’) zijn, komen vaker voor dan je denkt. Fantaseren over de parafilia uit de DSM-5 (met uitzondering van pedofilie) zijn wijdverspreid. In ieder geval komen ze vaker voor dan werd aangenomen.

We moeten daarom oppassen met het labellen van bepaalde seksuele voorkeuren als parafilie, want zo afwijkend zijn ze helemaal niet.