Seks na gynaecologische kanker

pink ribbon on pink surface — Photo by Anna Shvets on Pexels.com

Per jaar krijgen in Nederland meer dan vierduizend vrouwen de diagnose gynaecologische kanker. Psychologe Rinske Bakker promoveerde deze week op haar onderzoek hoe vrouwen die daar behoefte aan hebben na behandeling hun seksuele relatie weer op kunnen pakken.

Kans op verkleving

Gynaecologische kanker is een verzamelnaam voor kanker aan de vrouwelijke geslachtsorganen, zoals de baarmoeder, baarmoedermond, eileiders, vagina en vulva (het uitwendige deel). Als de diagnose is gesteld en de behandeling achter de rug, wil een deel van de vrouwen haar seksuele leven weer oppakken.

Bakker onderzocht hoe de vrouwen na gynaecologische kanker hun seksleven weer op de rails kunnen krijgen. Hun problemen zijn zowel lichamelijk als psychosociaal van aard. Vrouwen die zowel uitwendig als inwendig zijn bestraald, hebben een extra lichamelijke handicap. De binnenkant van hun vagina verandert door de bestraling en kan gaan verkleven, wat penetratie in de toekomst kan bemoeilijken. Je kunt dat tegengaan met behulp van staafjes met een verschillende omtrek die de vrouw in haar vagina inbrengt en heen en weer beweegt (zogenoemde pelotten). Om later gemeenschap mogelijk te maken, moet ze daar al al ongeveer een maand na de behandeling mee beginnen, en er een jaar mee doorgaan. Dat vergt discipline en doorzettingsvermogen.

De rol van de partner

Bakker legde vierhonderd vrouwen een vragenlijst voor. Met dertig hield ze een interview, en twintig vrouwen kregen begeleiding bij het hervinden van hun seksuele leven. Ze werden daarbij geholpen door een getrainde verpleegkundige. Vaak worstelt ook de partner met de situatie. “Hij is in elk geval deel van de oplossing”, stelt Bakker. “Het komt voor dat gemeenschap hebben helemaal niet meer mogelijk is”, zegt Bakker, “maar zelfs dat wil niet zeggen dat er geen seksueel plezier kan zijn. De partners moeten samen uitzoeken wat haalbaar en prettig is. Als het plezier in seks voorop staat, kom je een heel eind.”

Bakker ontdekte dat momenteel de meest uitgebreide nazorg vaak naar de meest geëmancipeerde vrouwen gaat, omdat die mondig zijn. Vrouwen die minder goed voor zichzelf opkomen hebben de begeleiding niet minder hard nodig. De wens en de wil om weer seksueel te functioneren is daarbij de drijvende kracht. Het liefst zou Bakker zien dat vrouwen met gynaecologische kanker automatisch nazorg krijgen van daarvoor getrainde verpleegkundigen, die met de patiënten praten over intieme onderwerpen als seksualiteit.

Met drie collega-psychologen onderhoudt Bakker de site Bedmanieren over seksualiteit; ze behandelen seksualiteit en relaties op een serieuze, maar open en toegankelijke wijze.