Geschiedenis van porno: een verborgen beschaving

Het lijkt soms wel of we dagelijks geconfronteerd worden met porno, of we dat nou willen of niet. De commerciële zenders laten ons copulerende Hagenezen zien in platvloerse reality shows, maar ook dames- en herenbladen menen niet te kunnen scoren zonder het nodige (dis)functioneel naakt. Om nog maar te zwijgen van reclames voor ondergoed, of zelfs kaas. En toch is dat niet iets van de laatste tijd. Afbeeldingen van seksuele aard zijn al zo oud als mensen kunnen tekenen.

Het ontstaan van ‘porno’

Letterlijk betekent pornography ‘schrijven van prostituees’. Het komt uit het Grieks (‘porne’ = prostituee en ‘graphein’ = schrijven). De oude Grieken maakten afbeeldingen van naakte vrouwen op de bordelen, als een soort reclameborden van wat daar te koop was. Toch is de term ‘pornografie’  of ‘porno’ een woord dat pas werd bedacht rond 1850 door een Engelsman die de leeftijd en ervaring met de materie had. Al snel kreeg de term een negatieve ondertoon die verband had met beschrijvingen van seksuele daden op een tamelijk platvloerse manier, louter met het doel daar seksuele stimulatie of bevrediging uit te krijgen. Vergelijk de term ‘pornografie’ daarom maar met ‘erotiek’, dat eerder kunstzinnig is. Om verwarring te voorkomen, maken we hier nu even geen onderscheid, maar het verschil is dat je bij erotiek een veertje gebruikt voor stimulatie en bij porno de hele kip. Dat idee.

In den beginne

Het is lastig om aan te geven wanneer pornografie is ontstaan. Vanaf het moment dat mensen begonnen te tekenen of schrijven, zijn er al seksuele afbeeldingen en verhalen te vinden. Wetenschappers troffen al muurtekeningen aan van copulerende mensen in oeroude grotten. Het waren eenvoudig getekende poppetjes, zoals je die wel kent van mannetjes die met speertjes achter dieren aan renden. De Grieken en Romeinen produceerden veel explicietere seksuele kunstwerken in fresco’s, op vazen of als standbeelden. En ook seksspeeltjes zijn er al eeuwen. De eerste ‘dildo’ waarvan wij weten komt uit het oude Griekse rijk. Het was er een van leer, hout en steen. Koopmannen verkochten ze aan eenzame vrouwen.

Bekend zijn ook de seksuele tekeningen uit het oude India. Het meest bekend zijn de afbeeldingen in de Kama Sutra. Maar omdat de Hindoeïsten bang waren dat papier ook maar vergankelijk was, versierden ze enkele tempels met beelden van mensen die verwikkeld waren in complexe standjes.

Christenen verboden eeuwenlang om afbeeldingen anders dan van heiligen te maken. Maar dat veranderde niets aan de kwaliteit noch de kwantiteit van pornografie. Tot die tijd was de seksuele moraal veel vrijer en stond seks in het teken van vruchtbaarheid. Mannen en vrouwen werden vaak afgebeeld met geslachtsorganen van absurde omvang. Duidelijk is wel dat christenen de boel hebben verpreutst. In de Renaissance maakte Julio Romano, een leerling van Rafael, ruzie met Paus Clemens VII. Niemand weet waarover, maar uit wraak schilderde Julio een hele hal van het Vaticaan vol met pornografische fresco’s. Een schandaal was het gevolg en in afzienbare tijd wist heel Europa ervan. En voordat de fresco’s werden verwijderd waren er al verschillende gravures van nagemaakt. En zoals je kunt bedenken, van een gravure maak je snel een stuk of wat kopieën.

De Deense criminoloog Berl Kutchinsky wijst de jaren 1650 aan als de bron van wat wij nu onder pornografie verstaan. Toen verschenen drie boeken die als pornoklassiekers worden beschouwd: La Puttana Errante (De Eigenzinnige Hoer), L’Ecole des Filles (Meisjesschool) en Satya. Deze boeken zijn vertaald in vele talen en zijn zodoende de basis geworden voor veel boeken en films die volgden, met thema’s als lesbiennes, sodomie, verleiding, meervoudige penetratie, geseling, sadisme en, zoals Kutchinsky het noemde, “een veronachtzaming voor artistieke verdiensten, monotone herhaling en constante overdrijving van seksuele interesse”. In 1655 noemde Samuel Pepys ‘L’Ecole des Filles’ het meest onzedelijke dubbelzinnige boek dat hij ooit had gezien.

De doorbraak

In de 18e eeuw begon pornografie pas echt door te breken. Vooral in Frankrijk waar speelkaarten, posters en ansichtkaarten werden bedrukt met porno. Als we nu naar de plaatjes kijken, dan komen ze wellicht wat soft over, maar in die tijd sprak men er schande van. Een beroemd boek is dat van John Cleland, genaamd ‘Memoirs of a Woman of Pleasure’ of ‘Fanny Hill’ uit 1749. Dat laatste boek is vaak herdrukt, maar is nooit officieel in de USA verkrijgbaar geweest tot ver in de ’60-er jaren van de vorige eeuw. Aan het einde van de 18e eeuw schreef de beruchte Marquis de Sade zijn werk over seks in combinatie met geweld en macht. Vanaf dat moment was het hek van de dam.

Vooral technologische ontwikkeling heeft gezorgd voor een verdere doorbraak van porno. We noemen fotografie en film. In 1855 werd de eerste pornofilm gemaakt, slechts een jaar nadat de gebroeders Lumiere de camera hadden uitgevonden. Porno werd business. In 1968 werd porno voor het eerst gelegaliseerd in Denemarken. De Scandinavische filmmaker Alex de Renzy introduceerde ‘Zweedse porno’ in de US, dat direct een groot succes werd. Sinds de jaren ’60 is pornografie steeds meer ‘mainstream’ geworden, dankzij mensen als Hugh Hefner die een naaktreportage van Marilyn Monroe maakte voor zijn blad Playboy. En in 1972 zorgde de film ‘Deep Throat’ voor een verdere doorbraak. De film gaat, voor zover je dat nog niet wist, over een vrouw die een clitoris in haar keel zou hebben, waardoor ze klaar kon komen door mannen oraal te bevredigen. Er zaten 15 pijpscene’s in de film, die de maker slechts in 6 dagen in elkaar had geschoten. De acteurs werkten in die tijd nog voor een paar grijpstuivers.  De kosten/inkomsten verhouding van deze film is sindsdien ongeëvenaard, maar het was wel het begin van de gouden dagen van de porno-industrie.

Maar ook de doorbraak van VHS-video is volgens boze tongen vooral te danken aan de beschikbaarheid van porno op het medium. Het kwalitatief betere Betamax van Sony en VCC van Philips delfden het onderspit, omdat Sony en Philips weigerden om voorbespeelde porno-titels uit te brengen. De geschiedenis herhaald zich vervolgens met DVD (dat het wint van de beeldplaat) en ook het succes van internet is voor een groot deel toe te schrijven aan de veelheid aan porno die er op te vinden is.

In de jaren ’80 en ’90 van de vorige eeuw werden duizenden pornofilms gemaakt. Sommige actrices speelden in honderden en maakten er daarna als producent nog eens honderden. Naar onze bescheiden mening is vanaf dat moment officieel de verveling toegeslagen. Vandaag de dag is porno legaal in bijna alle landen, uitgezonderd van enkele moslim-landen, India, China en streng christelijke landen in Zuid-Amerika. Jaarlijks worden meer dan 500 pornofilms gemaakt in de USA. De geschatte omzet is 4 tot 6 miljard dollar per jaar.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

  1. Pingback: 3 media ontwikkelingen | Karlijn Schouten

  2. Pingback: Amanda Seyfried doet Linda Lovelace na | Naughty Business Report

  3. Pingback: Media ontwikkeling – Oogslaven: Pornografisering van de maatschappij | Karlijn Schouten

  4. Pingback: Vintage porno: toen porno nog seks was | Naughty Business Report

  5. Pingback: De soundtrack van porno | Naughty Business Report